Osmanlı Devletinde Son Zamanlar – Şükrü Hanioğlu’nun Kaleminden

Türkiye politikasını derin olarak incelemeyi amaçlayan bir yüksek lisans dersim için Şükrü Hanioğlu’nun kaleme almış olduğu A Brief History of the Late Ottoman Empire kitabını okudum. Princeton Üniversitesi yayınevi tarafından basılmış olan kitap, Osmanlı tarihini Kemalistlerin yaptığı gibi bir modern-dinci çatışması olarak değil de, asıl olaylara ve belgelere sadık kalarak anlatmaya çalışıyor.

Kitap son zamanlarda Osmanlı (ve dolayısıyla Türkiye) hakkında okuduğum en sağlam kitaplardan biri. İslam ve Türkiye hakkında yazılmış o kadar saçma sapan kitap var ki, bu gibi kaliteli kitapları görünce seviniyor insan.

Kitabın en temel çabalarından biri, bahsettiğim gibi, Osmanlının son dönemini modernist bir biçimde tefsir etmeye karşı çıkmak. Bu bağlamda, özellikle İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin politikalarını dikkatlice analiz ediyor yazar. Çünkü İttihat ve Terakki ilerici, bilime ve insan haklarına, cumhuriyete bağlı bir cemiyet değil, kimi zaman aşırı materyalist, kimi zaman muhafazakar, imparatorluk düşmanı değil tam tersine padişahı ve devlet otoritesini yerinde tutmayı amaçlayan

bir yapıydı.

Kitabı okurken kısa kısa notlar aldım, fakat bir tarih kitabından bahsettiğimiz için teker teker onları buraya yazmak çok uzun sürer. Onun için sadece tek bir alıntıyla yetineceğim.

Yazarın İttihat Terakki’nin ikilemlerine örnek verdiği paragraf oldukça önemli:

“They kept the Sultan, but introduced the Committee; maintained the Islamic identity of the regime, yet endorsed secularism; espoused Turkism, yet professed Ottomanism; advocated democracy, but practiced repression; attacked imperialism, but courted empires; and proclaimed étatism while promoting liberal economics.” (sf. 202)

Belki kitabın mottosu olarak da şu cümle söylenebilir:

“Late Ottoman history, in other words, is not reducable to a prelude to the history of modern Turkey.” (sf. 210.)

Kemalist tarih anlayışından nasıl kurtuluruz bilemem ama bunu bir an önce hayata geçirmemiz lazım. Biz format yedik bari bizden sonraki nesiller gerçek tarihi öğrensin.
Reklamlar
Yorum bırakın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: